ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳಿಂದ ನರಳುತ್ತಿವೆ ಶಾಲೆಗಳು

ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಗಳು ಆರಂಭವಾಗಿ ಮೂರು ವಾರಗಳೇ ಸಂದಿವೆ. ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ತಳಿರು-ತೋರಣಗಳಿಂದ ಶೃಂಗರಿಸಿ, ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಿಹಿ ಹಂಚಿ ಹಬ್ಬದ ರೀತಿ ಶಾಲಾರಂಭಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಮುಂದಿನ ತರಗತಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದ ಹುಮ್ಮಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವ ಮಕ್ಕಳು ಹೊಸ ಪಠ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಯಥಾಪ್ರಕಾರ ಶಾಲೆಗೆ ತೆರಳುವ ಮಕ್ಕಳು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯಿದೆ.
ಸರಕಾರಿ ಹಾಗೂ ಅನುದಾನಿತ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರಿಂದ ಹತ್ತನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸರಕಾರವೇ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ ಮತ್ತು ಸಮವಸ್ತ್ರ ಪೂರೈಸುತ್ತಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಬಹುತೇಕ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಸಮವಸ್ತ್ರ ಪೂರೈಕೆಯಾಗಿದೆಯಾದರೂ, ಕೆಲವೆಡೆ ಸರಬರಾಜಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಯ ಕಂಡು ಬರುತ್ತಿದೆ. ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಮವಸ್ತ್ರ ಇನ್ನೂ ಸರಬರಾಜಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವರದಿ ಈ ಅಂಶವನ್ನು ಪುಷ್ಠೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಳೆದ ವಾರ ಶಿರಸಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದ ರಾಜ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಹೆಗಡೆ ಕಾಗೇರಿ, ‘ಪಠ್ಯ, ಪುಸ್ತಕ ಬಂದಿಲ್ಲವೆಂದಾದರೆ ನನಗೆ ಹೇಳಿ’ ಎಂದಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಹಲವು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಕೊರತೆಯಿದೆ. ಕಾರವಾರ, ಶಿರಸಿ, ರಾಮನಗರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಐದನೇ ತರಗತಿಯ ಆಂಗ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮದ ಭಾಷಾ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಕೊರತೆಯಿದೆ. ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ ಭಾಗ-2 ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಕೊರತೆ ಕಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮಿಳು, ಉರ್ದು ಮತ್ತಿತರ ಭಾಷೆಗಳ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಕೊರತೆಯಿದೆ. ರಾಮನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ 1ನೇ ತರಗತಿಯ ‘ಕನ್ನಡ ಕಲಿನಲಿ’ ಪುಸ್ತಕದ ಒಂದೇ ಒಂದು ಪ್ರತಿಯೂ ಬಂದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತದೆ ವರದಿ.
ಇನ್ನು ಶಿಕ್ಷಕರ ಕೊರತೆ ಇದ್ದದ್ದೆ. ಚಿಂಚೋಳಿ ತಾಲೂಕಿನ ಕೋಡ್ಲಿಯ ಹರಿಜನವಾಡಾದ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ 85 ಮಂದಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಒಬ್ಬನೇ ಶಿಕ್ಷಕ ಪಾಠ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿದ್ದರೆ, ಮೈಸೂರಿನ ಮಂಡಿ ಮೊಹಲ್ಲಾದ ಸಿವಿ ರಸ್ತೆಯ ಈದ್ಗಾ ಸ್ಲಮ್ನಲ್ಲಿರುವ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ 1ರಿಂದ 5ನೇ ತರಗತಿವರೆಗಿನ 98 ಮಕ್ಕಳು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ. ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ 8 ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಕ್ಷಕರ ಕೊರತೆಯಿದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಲೆನಾಡಿನ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಕರು ಹೋಗಲು ಹಿಂದೇಟು ಹಾಕುತ್ತಿರುವುದು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಬಿಗಡಾಯಿಸಿದೆ.
ಶಾಲೆಯ ಪರಿಸರ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಕಲಿಕೋಪಕರಣ ಸೇರಿದಂತೆ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಉತ್ತಮ ಕಲಿಕಾ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಓದಿನ ಬಗೆಗಿನ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಹಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ರಾಜ್ಯದ ಕೆಲವು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಶಾಲಾ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಶಿಥಿಲಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಮಕ್ಕಳು ಭಯದ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಪಾಠ-ಪ್ರವಚನ ಕೇಳಬೇಕಾಗಿರುವುದು ವಿಷಾದನೀಯ. ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯೊಂದರಲ್ಲೇ 65 ಶಾಲೆಗಳ 210ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೋಣೆಗಳು ಶಿಥಿಲಾವಸ್ಥೆಗೆ ತಲುಪಿರುವುದು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಕುಸಿದಿದ್ದು, ಯಾವುದೇ ಅನಾಹುತ ಸಂಭವಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಈಗ ಮಳೆಗಾಲ ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದು, ಶಾಲಾ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿ ಕುಸಿಯುವ ಆತಂಕ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಉಳಿದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯೂ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವೇನಿಲ್ಲ. ಶಾಲೆಗಳು ಸಂಶೋಧನೆ ಹಾಗೂ ಕ್ರೀಡಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಬೇಕಾದ ತಾಣಗಳು. ಆದರೆ, ರಾಜ್ಯದ ಹಲವು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಿಲ್ಲ. ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳಿಲ್ಲ. ಎಷ್ಟೋ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಶೌಚಾಲಯಗಳೇ ಇಲ್ಲ. ಜೊತೆಗೆ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಒತ್ತುವರಿಯಾದ ಹಲವು ನಿದರ್ಶನಗಳಿವೆ.
ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕರೆತರಲು ಸರಕಾರ ಸಾಕಷ್ಟು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಬಿಸಿಯೂಟ, ಚಿಣ್ಣರ ಅಂಗಳ, ಮಕ್ಕಳ ದತ್ತು ಯೋಜನೆ, ನಲಿಕಲಿಯಂತಹ ಯೋಜನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಶಾಲೆಗಳತ್ತ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವೆಲ್ಲದರ ಫಲವಾಗಿ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಹಾಜರಾತಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆ ಕಂಡು ಬಂದರೂ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ  ಇಳಿಮುಖವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮಾಧ್ಯಮದ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳ ಆಕರ್ಷಣೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ಸ್ಥಿತಿ ಬಂದೊದಗಿದೆ. ಜುಲೈ 30ರವರೆಗೂ ಶಾಲಾ ದಾಖಲಾತಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿದ್ದು, ನಂತರ ಕ್ಷೇತ್ರ ಸಮನ್ವಯ ಶಿಕ್ಷಣಾಧಿಕಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ತಾಲೂಕು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಗೆ ದಾಖಲಾತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದಿರುವ, ದಾಖಲಾಗಿಯೂ ಹಾಜರಾಗದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಶಾಲೆಗೆ ಬರದ ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರೆ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕರು, ಆಯಾ ಭಾಗದ ಗುಚ್ಛ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಜೊತೆ ಮಕ್ಕಳ ಮನೆಗೆ ತೆರಳಿ, ಪಾಲಕರ ಮನವೊಲಿಸಿ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿಸಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆನಂತರವಷ್ಟೆ ಶಾಲಾ ಹಾಜರಾತಿ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಚಿತ್ರಣ ಲಭಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ.



ಶಾಲೆಗಳು ಆರಂಭ, ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಪುನರಾರಂಭ


ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳು ಆರಂಭವಾಗಿ ಮೂರು ವಾರಗಳು ಕಳೆದಿವೆ. ಹೊಸ ತರಗತಿಗೆ ದಾಖಲಾದ ಸಂತಸದಲ್ಲಿ ಚಿಣ್ಣರು ನಲಿಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಕಲಿಕೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ, ಸಮವಸ್ತ್ರಗಳ ಪೂರೈಕೆ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿದೆಯೇ?. ಶಿಕ್ಷಕರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆಯೇ?. ಶಾಲೆಗಳು ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆಯೇ? ಎಂಬಿತ್ಯಾದಿ ವಿಷಯಗಳತ್ತ ಕಣ್ಣು ಹಾಯಿಸಿದಾಗ ಕಂಡು ಬಂದ ನೋಟ:

ಶಿಕ್ಷಕರ ಕೊರತೆಯಿದೆ, ನೇಮಕ ಆಗಬೇಕಿದೆ:
ಮಕ್ಕಳ ಪಾಠ ಪ್ರವಚನಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಕರು ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಎನ್ನುವುದು ನಿರ್ವಿವಾದ. ಆದರೆ, ರಾಜ್ಯದ ಬಹುತೇಕ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರ ಕೊರತೆಯಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಚಿಂಚೋಳಿ ತಾಲೂಕಿನ ಕೋಡ್ಲಿಯ ಹರಿಜನವಾಡಾದ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ 85 ಮಂದಿ ಮಕ್ಕಳಿದ್ದು, ಒಬ್ಬರೇ ಶಿಕ್ಷಕರಿದ್ದಾರೆ. ಒಬ್ಬರೇ ಶಿಕ್ಷಕರು ಎಲ್ಲಾ ತರಗತಿಯ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪಾಠ ಮಾಡಬೇಕು. ಅರಮನೆ ನಗರಿ ಮೈಸೂರಿನ ಮಂಡಿ ಮೊಹಲ್ಲಾದ ಸಿವಿ ರಸ್ತೆಯ ಈದ್ಗಾ ಸ್ಲಮ್ನಲ್ಲಿರುವ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿರುವುದು ಒಂದೇ ಕೊಠಡಿ. 1ರಿಂದ 5ನೇ ತರಗತಿವರೆಗಿನ 98 ಮಕ್ಕಳು ಒಂದೇ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಓದುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮೂರು ಶಿಕ್ಷಕರಿದ್ದು, ಐದು ತರಗತಿಗಳಿಗೆ ಪಾಠ ಮಾಡಬೇಕಿದೆ. ಬೇರೆ, ಬೇರೆ ತರಗತಿಯ ಮಕ್ಕಳು ಒಂದೇ ಕಡೆ ಕುಳಿತು ಪಾಠ ಕೇಳುವುದರಿಂದ ಯಾರ ಪಾಠ ಯಾರಿಗೂ ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಕಾರವಾರ ಹಾಗೂ ಶಿರಸಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಸರಕಾರಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ 40, ಅನುದಾನಿತ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ಗಳಲ್ಲಿ 202, ಅನುದಾನ ರಹಿತ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ಗಳಲ್ಲಿ 41 ಸ್ಥಾನಗಳು ಖಾಲಿ ಇವೆ. ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಕಲೇಶಪುರ, ಆಲೂರು, ಅರಕಲಗೂಡು ತಾಲೂಕಿನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ  ಶಿಕ್ಷಕರ ಕೊರತೆ ನಿರಂತರವಾಗಿದೆ. ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ 347, ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ 233 ಶಿಕ್ಷಕರ ಹುದ್ದೆಗಳು ಖಾಲಿ ಇವೆ. ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೆಲವು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ 50 ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಒಬ್ಬರೆ ಶಿಕ್ಷಕರಿದ್ದಾರೆ. ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ 8 ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರೇ ಇಲ್ಲ. 16 ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆ ಶಿಕ್ಷಕರಿದ್ದರೆ, 534 ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರ ಕೊರತೆಯಿದೆ. ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ  ಸುಮಾರು 217 ಶಿಕ್ಷಕರ ಕೊರತೆ ಇದೆ. ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ 219, ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ 131 ಶಿಕ್ಷಕರ ಹುದ್ದೆಗಳು ಖಾಲಿ ಇವೆ. ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಎಚ್.ಡಿ.ಕೋಟೆ ತಾಲೂಕಿಗೆ 30 ಸರಕಾರಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು 120 ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಕರ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ.
ಶಾಲಾ ಕಟ್ಟಡ ಸೋರುತ್ತಿದೆ ನೋಡಿದಿರಾ?:
ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಳೆಗಾಲ ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದು, ಮಲೆನಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಮಕ್ಕಳು ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಹಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಶಿಥಿಲಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಮಳೆ ಬಂದರೆ ಕುಸಿದು ಬೀಳುವ ಅಪಾಯವಿದೆ. ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೆಲವೆಡೆ ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಕುಸಿದು ಬಿದ್ದಿದ್ದವು. ಆದರೆ, ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಯಾವುದೇ ಅನಾಹುತ ಸಂಭವಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ  ಪ್ರಸ್ತುತ 65ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲಾ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಹೀನಾಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿದ್ದು, ‘ಮೇಜರ್ ಸರ್ಜರಿ’ ಅಗತ್ಯತೆ ಕುರಿತು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು ಮೂರೂವರೆ ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿರುವ ಕೆಲ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಆಗಲೋ, ಈಗಲೋ ಬೀಳುವಂಥ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ನಿತ್ಯ ಶಾಲೆಗೆ ಬರುವ ಮಕ್ಕಳು ಅಂಗೈಯಲ್ಲಿ ಜೀವ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಪಾಠ ಕಲಿಯಬೇಕಾಗಿದೆ. ಈ ಪೈಕಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು, ಅಂದರೆ 17 ಶಾಲೆಗಳು ಭಾಲ್ಕಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿವೆ. ಬೀದರ್ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ 14, ಬಸವಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿ 13, ಹುಮನಾಬಾದ್ನಲ್ಲಿ 11 ಹಾಗೂ ಔರಾದ್ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ 11 ಶಾಲಾ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ದುರಸ್ಥಿಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.
ಇನ್ನು ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಕೊರತೆ ಇದ್ದದ್ದೆ. ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಕೊರತೆಯಿದೆ. ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ 1ರಿಂದ 7ನೇ ತರಗತಿವರೆಗೆ ಕ್ಲಾಸ್ಗಳಿದ್ದರೂ ಕೇವಲ ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಕೊಠಡಿಗಳಿವೆ. ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸುಮಾರು 361 ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶೌಚಾಲಯಗಳೇ ಇಲ್ಲ. 546 ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶೌಚಕ್ಕೆ ಜಾಗವಿಲ್ಲ. 523 ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳ ಕೊರತೆಯಿದೆ. ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಿರಿಯಾಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ 40 ಕಡೆ ಶಾಲಾ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಶಿಥಿಲಗೊಂಡಿವೆ. ಮೈಸೂರಿನ ಮಂಡಿ ಮೊಹಲ್ಲಾದ ಸಿವಿ ರಸ್ತೆಯ ಈದ್ಗಾ ಸ್ಲಮ್ನಲ್ಲಿರುವ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಕೊಠಡಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಜಾಗವನ್ನೇ ಶೌಚಾಲಯಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು. ಜೊತೆಗೆ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಕೊಳಚೆ ನೀರು ಹರಿಯುತ್ತಿದೆ. ಇಷ್ಟೆ ಆಗಿದ್ದರೆ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲೇ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ, ಬಯಲಿನಲ್ಲೇ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಬಿಸಿಯೂಟ ತಯಾರಿಸಿ, ಉಣ ಬಡಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿಗಾಗಿ ಜಲ ಮಣಿ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಫಿಲ್ಟರ್ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಹಲವು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ದಿನಗಳಿಂದ ಇವು ಕೆಟ್ಟು ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬಾರದಂತಾಗಿವೆ. ರಾಜ್ಯದ ಅನೇಕ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳ ಹಾಗೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳ ಕೊರತೆಯಿದೆ. ದರ ಜೊತೆ ಕೆಲವೆಡೆ ಶಾಲಾ ಒತ್ತುವರಿ ಪ್ರಕರಣಗಳು ವರದಿಯಾಗುತ್ತಿವೆ. ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಹೆಚ್ಚು. ರಾಮನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಭೂ ಒತ್ತುವರಿ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವರದಿಯಾಗಿರುವುದು ಇದಕ್ಕೊಂದು ನಿದರ್ಶನ. ಹಲವು ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಕಾಂಪೌಂಡ್ ಗೋಡೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದೇ ಒತ್ತುವರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ.
ಮಳೆಗಾಲದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮಲೆನಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೆರೆಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಇದ್ದದ್ದೆ. ಶಾಲೆಗೆ ತಲುಪಲು ಹಳ್ಳ-ಕೊಳ್ಳ ದಾಟಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಇದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಜೋರಾಗಿ ಮಳೆ ಬಂದು, ನೆರೆ ಬಂದಾಗ ಮಕ್ಕಳ ಜೀವಕ್ಕೆ ಅಪಾಯ ಸಂಭವಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಮಳೆಗಾಲದ ವೇಳೆ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಸ್ ಸಂಚಾರ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಸಮಸ್ಯೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ತೀವ್ರವಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅವಿಭಜಿತ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೊಸಂಗಡಿ ಗ್ರಾ. ಪಂ. ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ನಕ್ಸಲ್ ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ ಎಡಮೊಗೆ, ಕೊಲಾಳಿ, ಕುಳ್ಳುಬೈಲು, ಬೀರನಬೈಲು ಮೊದಲಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಮುಖ್ಯರಸ್ತೆಗಳು ಹದಗೆಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ಬಸ್ ಸಂಚಾರ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ದೂರದ ಶಾಲಾ ಕಾಲೇಜುಗಳಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕಾಗಿದ್ದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿಯೇ ತೆರಳಬೇಕಾದ ಸಂದಿಗ್ದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಾಗಿದೆ.
ನರಗುಂದ ತಾಲೂಕು ಭೈರನಹಟ್ಟಿ ಸಮೀಪದ ಉಡಚಮ್ಮನಗರದ 10ಬಾಲಕಿಯರು, 6ಬಾಲಕರು ಸೇರಿ ಒಟ್ಟೂ 16ಮಕ್ಕಳು ನಿತ್ಯ 2.5 ಕಿ.ಮೀ. ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲೇ ಸಂಚರಿಸಿ ಭೈರನಹಟ್ಟಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗಬೇಕು. ಬಸ್ ಭೈರನಹಟ್ಟಿವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಬರುವುದರಿಂದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಈ ಸಮಸ್ಯೆ.

ಸಮವಸ್ತ್ರ ಓ.ಕೆ., ಪುಸ್ತಕಗಳು ಬಂದಿಲ್ಲ ಯಾಕೆ?:
ಒಂದರಿಂದ ಹತ್ತನೇ ತರಗತಿವರೆಗಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಈಗ ಸರಕಾರವೇ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ ಮತ್ತು ಸಮವಸ್ತ್ರ ನೀಡುತ್ತ ಬಂದಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಬಹುತೇಕ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಸಮವಸ್ತ್ರ ಪೂರೈಕೆಯಾಗಿದೆಯಾದರೂ, ಕೆಲವೆಡೆ ಸರಬರಾಜಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಯ ಕಂಡು ಬರುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ, ಶಾಲಾ ದಾಖಲಾತಿ ಜೂನ್ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೂ ಮುಂದುವರಿಯಲಿರುವುದರಿಂದ ಆ ವೇಳೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಶಾಲಾ ಸಮವಸ್ತ್ರ ಹಾಗೂ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಸಿಗುವ ಅಶಯವಿದೆ.
ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಮವಸ್ತ್ರ ಪೂರೈಕೆ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ ದೂರುಗಳು ಕೇಳಿ ಬರುತ್ತಿವೆ. ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದ ಬಹುತೇಕ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಸಮವಸ ಇನ್ನೂ ಲಭ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಧಾರವಾಡ ಸಮೀಪದ ತೇಗೂರು, ನಿಗದಿ, ಕಲಕೇರಿ, ಕುರುಬಗಟ್ಟಿ, ನೀರಲಕಟ್ಟಿ , ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ತಾಲೂಕಿನ ಶೂರಶೆಟ್ಟಿಕೊಪ್ಪ, ಅಂಚಟಗೇರಿ, ಕಲಘಟಗಿ ತಾಲೂಕಿನ ದೇವಿಕೊಪ್ಪ, ಹಿರೇಹೊನ್ನಳ್ಳಿ, ನವಲಗುಂದ ತಾಲೂಕಿನ ಅಳಗವಾಡಿ, ಗೊಬ್ಬರಗುಂಪಿ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಸಮವಸ್ತ್ರ ಇನ್ನೂ ತಲುಪಿಲ್ಲ. ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ 1 ರಿಂದ 10ನೇ ತರಗತಿ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ 5,27,858 ಸಮವಸಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯಿದ್ದು, ಈವರೆಗೆ 3,36,632 ಸಮವಸ ಪೂರೈಕೆಯಾಗಿದೆ. ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಿರಿಯಾಪಟ್ಟಣ, ಟಿ. ನರಸೀಪುರ ತಾಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. 60ರಷ್ಟು ಸಮವಸ್ತ್ರಗಳು ಮಾತ್ರ ಪೂರೈಕೆಯಾಗಿವೆ.
ಆದರೆ, ರಾಜ್ಯದ ಹಲವು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಕೊರತೆ ಬಗ್ಗೆ ದೂರುಗಳು ಕೇಳಿ ಬರುತ್ತಿವೆ. ಕಾರವಾರ ಹಾಗೂ ಶಿರಸಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಐದನೇ ತರಗತಿಯ ಆಂಗ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮದ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಂದಿವೆ. ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ ಭಾಗ-2 ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಸುಮಾರು 400ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಬಿದ್ದಿವೆ. ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮಿಳು, ಉರ್ದು ಮತ್ತಿತರ ಭಾಷೆಗಳ ಕೆಲ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳ ಕೊರತೆಯಿದೆ.
ರಾಮನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ 1ನೇ ತರಗತಿಯ ‘ಕನ್ನಡ ಕಲಿನಲಿ’ ಪುಸ್ತಕದ ಒಂದೇ ಒಂದು ಪ್ರತಿಯೂ ಬಂದಿಲ್ಲ. 5ನೇ ತರಗತಿಯ ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮದ ಕೋರ್ ವಿಷಯದ 1ನೇ ಸೆಮಿಸ್ಟರ್ನ ಪುಸ್ತಕ, 7ನೇ ತರಗತಿಯ ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮದ ಕೋರ್ ವಿಷಯದ 1ನೇ ಸೆಮಿಸ್ಟರ್ನ ಪಠ್ಯ ಪುಸ್ತಕ, 8ನೇ ತರಗತಿಯ ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮ ಗಣಿತ ಪಠ್ಯ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಕೊರತೆಯೂ ಕೇಳಿ ಬರುತ್ತಿದೆ.
ನವಲಗುಂದ, ಕುಂದಗೋಳ ಮತ್ತು ಕಲಘಟಗಿ ತಾಲೂಕುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಹುತೇಕ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ 5 ಮತ್ತು 8 ನೇ ತರಗತಿಯ ಗಣಿತ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಪರಿಚಯ ವಿಷಯಗಳ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳು ಇನ್ನೂ ಲಭ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸೆಮಿಸ್ಟರ್ನ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಬದಲಾಗಿ 2ನೇ ಸೆಮಿಸ್ಟರ್ನ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಬಂದಿವೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ 1,48,581 ಪುಸ್ತಕಗಳ ಕೊರತೆಯಿದೆ. ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ 7,38,922 ಪಠ್ಯ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆಯಿದ್ದು, ಈತನಕ 6,02,248 ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮಾತ್ರ ಸರಬರಾಜಾಗಿವೆ. ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಡಿಕೆಯ ಶೇ. 97ರಷ್ಟು ಪುಸ್ತಕಗಳು ಪೂರೈಕೆಯಾಗಿವೆ. 5ನೇ ತರಗತಿಯ ಕನ್ನಡ ವಿಷಯ ಪುಸ್ತಕ ಇನ್ನೂ ಪೂರೈಕೆಯಾಗಬೇಕಾಗಿದೆ. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ 12.06 ಲಕ್ಷ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪೈಕಿ ಎಂಟು ಲಕ್ಷ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮಾತ್ರ ಪೂರೈಕೆಯಾಗಿವೆ. ಐದನೇ ತರಗತಿಯ ಎರಡನೇ ಸೆಮಿಸ್ಟರ್ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎರಡು ಲಕ್ಷ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಬರುವುದು ಬಾಕಿ ಇದೆ.

ದಟ್ಟ ಕಾಡಲ್ಲಿ ಸೈಕಲ್ ಮೇಲೆ ಬರುವುದು ಹೇಗೆ?
ಇದು ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಖಾನಾಪುರ ತಾಲೂಕಿನ ಲಿಂಗನಮಠ ಗ್ರಾಮದ ಕಥೆ. ಹಿಂದಿನ ಬಿಜೆಪಿ-ಜೆಡಿಎಸ್ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ ಮಂಜೂರಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಧಾರವಾಡ ತಾಲೂಕಿನ ಮಕ್ಕಳೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಶಾಲೆಗೆ ಬರಲು ರಿಯಾಯಿತಿ ದರದ ಬಸ್ ಪಾಸ್ ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಸರಕಾರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಸೈಕಲ್ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಸೈಕಲ್ ಮೂಲಕವೇ ಬರಬೇಕು, ಬಸ್ ಪಾಸ್ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ ಶಾಲಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು. ಸರ್ಕಾರ ನೀಡಿರುವ ಸೈಕಲ್, ವಸತಿ ನಿಲಯ ಅಥವಾ ರಿಯಾಯಿತಿ ದರದ ಬಸ್ ಪಾಸ್ಗಳ ಪೈಕಿ ಮಕ್ಕಳು ಒಂದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬ ನಿಯಮ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ.
ಆದರಿದು ಮಲೆನಾಡು ಪ್ರದೇಶ, ದಟ್ಟವಾದ ಅರಣ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ, ದಟ್ಟ ಕಾನನದಲ್ಲಿ ಸೈಕಲ್ ಮೇಲೆ ಬರುವುದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರಿಗಂತೂ ಆಗದ ಮಾತು. ಸರ್ಕಾರ ವಿತರಿಸಿರುವ ಸೈಕಲ್ಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವು ಈಗಾಗಲೇ ಮುರಿದು ಹಾಳಾಗಿವೆ. ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದಿರುವ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಪುನಃ ಹೊಸ ಸೈಕಲ್ ಖರೀದಿಸುವುದು ಹೊರೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಬಸ್ ಟಿಕೆಟ್ ಖರೀದಿಸಿ ಬರುವಷ್ಟು ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಈ ಮಕ್ಕಳಿಗಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬಹುದೂರದ ಶಾಲೆಗೆ ಮಕ್ಕಳು ನಡೆದುಕೊಂಡೇ ಬರಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಕೆಲವು ಪಾಲಕರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬೇರೆ ಶಾಲೆಗೆ ದಾಖಲಿಸಲು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನುಳಿದವರು ಬಾಲಕಿಯರನ್ನು ಶಾಲೆಯಿಂದ ಬಿಡಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಬದುಕಿನ ಪಾಠ:
ಹಾವೇರಿ ತಾಲೂಕು ಹೊಸರಿತ್ತಿಯ ಗಾಂಧಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಗುರುಕುಲ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಲವಂಬಿ ಬದುಕಿನ ಶಿಕ್ಷಣದ ಬಗ್ಗೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ತಾವೇ ಸ್ವತ: ಹತ್ತಿ ಹಿಂಚಿ, ನೂಲು ತೆಗೆದು ತಯಾರಿಸಿದ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ತೋಟಗಾರಿಕೆ, ನೇಯ್ಗೆ, ರೇಷ್ಮೆ, ವ್ಯವಸಾಯ, ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಔದ್ಯೋಗಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. 32 ಎಕ್ರೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ತೆಂಗು, ತರಕಾರಿ, ಚಿಕ್ಕು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಬದುಕನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. 240 ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಸೀಮಿತ ಸೀಟಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಸಾಕಷ್ಟಿದೆ.

ಮಕ್ಕಳ ಮನೆ ಎಂಬ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾನ್ವೆಂಟ್:
ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ  ಮಕ್ಕಳ ಮನೆ ಎಂಬ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾನ್ವೆಂಟ್ಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಮಕ್ಕಳ ಕೊರತೆ ಎದುರಾಗದಂತೆ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ  ಖಾಸಗಿ ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಹಾವಳಿ ತಡೆಯುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಈ ಯೋಜನೆ ಜಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗೆ ಮುನ್ನ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳ ಎಲ್.ಕೆ.ಜಿ., ಯು.ಕೆ.ಜಿ.ಗೆ ಸೇರುತ್ತಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳು ಈ ವರ್ಷದಿಂದ ಮಕ್ಕಳ ಮನೆ ಸೇರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ 10 ಕಡೆ ಆರಂಭಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 242 ಮಕ್ಕಳು ಮಕ್ಕಳ ಮನೆಗೆ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದರು. ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕಂಡು ಬಂದಿದ್ದರಿಂದ ಈ ವರ್ಷ 86 ಮಕ್ಕಳ ಮನೆ ಆರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ವರ್ಷ 86 ಮಕ್ಕಳ ಮನೆಗೆ 3,260 ಮಕ್ಕಳು ದಾಖಲಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಮಕ್ಕಳ ಮನೆಗೆ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಯಾವುದೇ ಸೌಲಭ್ಯ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳಿರುವ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ಹಳೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ದಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಪೋಷಕರಿಂದ ಹಣ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಮಕ್ಕಳ ಮನೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಹಣದಿಂದಲೇ ಶಿಕ್ಷಕರು, ಸಹಾಯಕಿಯರಿಗೆ ಗೌರವಧನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವ ಮಕ್ಕಳ ಪೋಷಕರಿಂದ ಮಾಸಿಕ 50 ರಿಂದ 100 ರೂ. ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಕ್ಕಳ ಮನೆಗಳು  ರಜಾ ದಿನ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದ ದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆ 9.15 ರಿಂದ ಸಂಜೆ 4.40 ರವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.

ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳ ವಿವರ:
ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ: 45,677
ಅನುದಾನಿತ: 2,657
ಅನುದಾನರಹಿತ: 10,252
ಕೇಂದ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಇತರೆ: 119
ಸ್ವಯಂ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಶಾಲೆಗಳು: 723
ಒಟ್ಟು 59,428

1ರಿಂದ 7ನೇ ತರಗತಿವರೆಗಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ದಾಖಲಾತಿ:
ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ: 43.92 ಲಕ್ಷ
ಅನುದಾನಿತ: 6.95  ಲಕ್ಷ
ಅನುದಾನರಹಿತ: 22.36 ಲಕ್ಷ
ಕೇಂದ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಇತರೆ: 00,39 ಲಕ್ಷ
ಸ್ವಯಂ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಶಾಲೆಗಳು: 00,63 ಲಕ್ಷ
ಒಟ್ಟು 74.25 ಲಕ್ಷ

ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಗಳ ವಿವರ:
ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ: 4,278
ಅನುದಾನಿತ: 3,367
ಅನುದಾನರಹಿತ: 5,259
ಕೇಂದ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಇತರೆ: 0,095
ಸ್ವಯಂ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಶಾಲೆಗಳು: 0,448
ಒಟ್ಟು 13,447

8ರಿಂದ 10 ತರಗತಿವರೆಗಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ದಾಖಲಾತಿ:
ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ: 10 ಲಕ್ಷ
ಅನುದಾನಿತ: 8.34 ಲಕ್ಷ
ಅನುದಾನರಹಿತ: 6.40 ಲಕ್ಷ
ಕೇಂದ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಇತರೆ: 0.18 ಲಕ್ಷ
ಸ್ವಯಂ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಶಾಲೆಗಳು: 0.50 ಲಕ್ಷ
ಒಟ್ಟು 26.04 ಲಕ್ಷ

ಕೊಡೆ ಮಹಿಮೆ


' ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಕೊಡೆ ಬಿಟ್ಟವ ಹೆಡ್ಡ" ಅಲ್ಪನಿಗೆ ಐಶ್ವರ್ಯ ಬಂದರೆ ಅರ್ಧರಾತ್ರಿಲಿ ಕೊಡೆ ಹಿಡಿದನಂತೆ. ಇವು ಕೊಡೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ನುಡಿಕಟ್ಟುಗಳು. ಛತ್ರಿ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಕುತಂತ್ರ ಬುದ್ದಿ ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥವೂ  ಇದೆ. ಇದೆಲ್ಲಾ ಯಾಕಪ್ಪ ಅಂದ್ರೆ ಈಗ ಮಳೆಗಾಲ. ಛತ್ರಿ ಬೇಕೇ, ಬೇಕು. ಮಲೆನಾಡಿನಲ್ಲಂತೂ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಛತ್ರಿ ಇಲ್ಲದೆ ಜೀವನ ಅಸಾಧ್ಯ. 
ಈ ಕೊಡೆಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 800 ರಷ್ಟು ಹಿಂದಿನದ್ದೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೊರಬೆಯಿಂದ ಮಳೆಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಈಗ ಗೊರಬೆಗಳು ಮಾಯವಾಗಿವೆ. 3000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಈಜಿಪ್ತಿನ ಭಿತ್ತಿ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ರೋವಾ ರಾಜಕುಮಾರಿಯರಿಗೆ ದಾಸಿಯರು ಕೊಡೆ ಹಿಡಿದು ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. 17 ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ ಕೊಡೆಗಳ ಬಳಕೆ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಕಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಕೊಡೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರದ, ಗೌರವದ ಲಾಂಛನವಾಗಿತ್ತು. ಶಿವಾಜಿ ಛತ್ರಪತಿ ಎನಿಸಿದ್ದ . ದೇವರ ಮೆರವಣಿಗೆಗೂ ಕೊಡೆ ಬೇಕು.  ಈಗಲೂ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಓಲೆ ಕೊಡೆ ಹಿಡಿಯುವುದನ್ನು ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು. ಮದುವೆಯಲ್ಲೂ ಕೊಡೆ ಬೇಕು. ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಕೊಡೆಗಳು ಆಕರ್ಷಕವೂ ಹೌದು.
ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಕೊಡೆ ಭೂಷಣ, ಜಂಭದ ಸಂಕೇತ ಕೂಡ. ಈಗ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಮಡಚುವ ಕೊಡೆಗಳು ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ತೈವಾನ್ ಕೊಡುಗೆ. ತೀ್ರೆೆಲ್ಡ್ ಕೊಡೆಗಳಿಗೆ ಈಗ ಬೇಡಿಕೆ ಜಾಸ್ತಿ. 100 ರಿಂದ ಹಿಡಿದು 4,50, 500 ರೂ.ಗಳ ವಿ.ಐ.ಪಿ ಕೊಡೆಗಳೂ ಈಗ ಮಾರಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯ.

ಅಂದ ಚೆಂದದ ದಾಸವಾಳ


ವರ್ಷವಿಡಿ ಎಳೆಬಿಸಿಲಿನೊಂದಿಗೆ ಅರಳುವ, ಸೂರ್ಯಾಸ್ತವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ದಾಸವಾಳವನ್ನು ಅರಿಯದವರಾರು? ಇದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು Hibiscus rosa. ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಇದು ರುದ್ರ ಪುಷ್ಪ, ಜಪಾ ಪುಷ್ಪ, ಮಲಯಾಳದಲ್ಲಿ ಚಂಬರತ್ತಿ.
ದಾಸವಾಳ ಮೂಲತ: ಚೀನಾ ದೇಶದ್ದು. ವರ್ಷವಿಡಿ ಹೂ ಬಿಡುವಂತಹ ಗಿಡವಾಗಿದ್ದು ಅಲಂಕಾರಿಕವಾಗಿ, ಔಷಧೀಯ ಗಿಡವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜುಸುನ್ ಎಂಬಾತ ದೇವಿಯ ಭಾವೋದ್ರಿಕ್ತ ಭಕ್ತ. ಒಮ್ಮೆ ದೇವರುಗಳೆಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ದೇವಿಯನ್ನು ದುಷ್ಟರ ಸದೆಬಡಿಯಲು ಕಾಳಿರೂಪವನ್ನು ತಾಳಲು ಕೋರಿದರು. ಆಗ ಜುಸುನ್ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಹೂವನ್ನು ದೇವಿಗೆ ನೀಡಿ, ತನ್ನ ಸಿಟ್ಟನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸಿದ. ಆ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ ಕಾಳಿಯ ಕಣ್ಣಾಗಿ ಅವಳ ಕೋಪವನ್ನು ತೋರಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಪ್ರಸನ್ನಳಾದ ಕಾಳಿ ದೇವಿಯು ಜುಸುನ್ನನ್ನು ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ವರ ಕೇಳು ಎಂದಳು. ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ನಿನ್ನ ಸೇವೆಯನ್ನೇ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಜುಸುನ್ ಹೇಳಿದಾಗ ನೀನು ನನ್ನ ಹೂವಾಗು ಎಂದು ವರಕೊಟ್ಟಳು. ಇಂದಿನಿಂದ ನೀನು ದೇವಿ ೂಲ್, ಜಬಕುಸುಮ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವೆ. ನಿನ್ನ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಯಾರು ನನಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವರೋ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ನನ್ನಿಂದ ವರ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದಳು. ಆಂದಿನಿಂದ ದಾಸವಾಳದ ಹೂವನ್ನು ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಕಾಳಿದೇವಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಇದು ದೇವಿ ಭಾಗವತದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಕಥೆ.
ಔಷಧ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ದಾಸವಾಳ ಶ್ರೇಷ್ಠ:
ದಾಸವಾಳದ ಹೂಗಳಲ್ಲಿ ತೇವಾಂಶ, ನೈಟ್ರೋಜನ್, ಕೊಬ್ಬು, ಕಾಲ್ಸಿಯಂ, ರಂಜಕ, ಕಬ್ಭಿಣಾಂಶ ಇರುತ್ತದೆ. ಔಷಧಿ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ದಾಸವಾಳ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ದಾಸವಾಳದಿಂದ ಸೌಂದರ್ಯ ವರ್ಧಕವನ್ನೂ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೂವಿನ ಎಣ್ಣೆಯ ಉಪಯೋಗದಿಂದ ಕೂದಲು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ತಲೆ ಹೊಟ್ಟನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದಲ್ಲದೆ ಕೂದಲಿಗೆ ಹೊಳಪನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ದಾಸವಾಳದ ಮೊಗ್ಗನ್ನು ತಿನ್ನುವುದರಿಂದ ಬಾಯಿ ಹುಣ್ಣು ಗುಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೂವಿನ ಕಷಾಯ ತಲೆನೋವು ಶಮನಕಾರಿ. ಇದರ ಎಲೆಗಳನ್ನು ದೋಸೆ ಹಿಟ್ಟಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ರುಚಿಯಾದ, ಪೌಷ್ಠಿಕವಾದ ದೋಸೆ ಮಾಡಬಹುದು.
ಗಣಪನ ಪೂಜೆಗೆ ದಾಸವಾಳ ವಿಶೇಷ. ಎಸಳಿನ ಕೆಂಪು ದಾಸವಾಳ ಗಣಪನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಂತೆ. ಮಲೇಷ್ಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೂ ದಾಸವಾಳ. ಇಲ್ಲಿ ಬೀದಿ ದೀಪಗಳ ಲ್ಯಾಂಪ್ ಶೆಡ್ಗಳನ್ನು ದಾಸವಾಳದ ಹೂವಿನಂತೆ ಮಾಡಿ ಅದೇ ರೀತಿ ಬಣ್ಣ ತುಂಬಿಸಿ ಹೂವಿನ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿ ಮೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.


ನಮ್ಮ ಜೀವನ


ಕಾರ್ಮುಗಿಲ ಕಾರ್ಮೋಡಗಳ,
ಶು‘್ರ ಹನಿಯ ಮಳೆನೀರು
ಈಗೆಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತಿದೆ ಹೇಳು ಗೆಳೆಯಾ
ಎಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರತ್ತ, ಎಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದರತ್ತ
ಸುರಿಯುವುದು ಈಗಿಲ್ಲಿ ಆಮ್ಲ ಮಳೆ ಹನಿಯು
ಕೆಂಪುರಂಗಿನ ಬಾನು ನಾಚುತ್ತ ಮುದುಡಿಹುದು
ಹೊರಹರಿವ ವಿಷಗಾಳಿಯ ದರ್ಪದೆದುರು
ಮನುಕುಲದ ಜೀವ ತತ್ತರಿಸಿ ನಲುಗಿಹುದು
ತಾನೇ ಹೊಸೆದ ಆದುನಿಕ ಜೀವನದ ಜೋಂಪಿನಲಿ
ಗಂಗೆ ಇಳಿದಳು ಅಂದು, ಹರಿದಳು ಪಾವನಳಾಗಿ
ನೊಂದಳಿಂದು ಆ ತಾಯಿ,
ತನ್ನಲ್ಲಿ ಮುಗಿಬಿದ್ದ ವಿಷವಸ್ತುಗಳ ನೋಡಿ
ತುಂಗೆಯ  ಪಾನ ಸವಿ ಎನ್ನುವುದು ಗಾದೆ ಮಾತು
ಕುಡಿದರಿಂದು ಆಗಬಹುದು ಅದು ರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತು
ಕಣ್ಣುಕುಕ್ಕುವ ವನವು ಮಾಯವಾಗುತಲಿಂದು
ಬಯಲುಸೀಮೆಯ ಹಾದಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತ ಹೊರಟಿಹುದು
ಮತ್ತು ಮದಗಳ ಗಾಳಿ ನೀರನ್ನು ಕೊಚ್ಚೊಯ್ದು
ಚಂಡಮಾರುತವಾಗಿ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿ ಬರುತಿಹುದು.
ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹಾರುತ್ತಾ, ನೀರಲ್ಲಿ ಈಜುತ್ತ
ವೇಗದಿಂದಲಿ ಸಾಗುತಿಹುದು ನಮ್ಮಯ ಬಾಳು,
ನಾವು ಎನ್ನುದ ಮರೆತು, ನಾನು ಎನ್ನುತ ಮೆರೆದು
ಬದುಕನ್ನು ಸವೆಸುವ ಪರಿ ಈ ನಮ್ಮ ಜಗವು

ಕಲ್ಲು, ಕಲ್ಲಿನಲಿ ಮೊಳಗುತಿದೆ ಕೊಳಲ ದನಿ...


ಕೊಳಲು ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಚಿರಪರಿಚಿತ. ಪುರಾತನ ಕಾಲದ ಸಂಗೀತ ಉಪಕರಣವಿದು. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಪರಮಾತ್ಮ ತನ್ನನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕೊಳಲ ನಿನಾದದಿಂದ. ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವೇನಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೊಳಲು ತಯಾರಿಸಿ ನಾದ ಹೊರಡಿಸುವ ಕಲೆ ಬಗ್ಗೆ ಯಾರೂ ಕೇಳಿರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಕೊಪ್ಪಳ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉಪ್ಪಿನ ಬೆಟಗೇರಿಯ ಪ್ರಕಾಶ ಶಿಲ್ಪಿ ಎಂಬ ಯುವಕನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲೂ ಕೊಳಲು ಅರಳಿ ಸಂಗೀತದ ಸುಮಧುರ ನಾದ ಕೇಳಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಕಾಶ ಶಿಲ್ಪಿ ಮೂಲತಃ ಅಕ್ಕಸಾಲಿಗ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅರಳಿದ ಪ್ರತಿಭೆ. ಓದಿದ್ದು 10 ನೇ ತರಗತಿ. ಆಂಜನೇಯನ ಪರಮ ಭಕ್ತನಾದ ಆತ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಎಂಥ ಕಲೆಯನ್ನಾದರೂ ಅರಳಿಸಬಲ್ಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳ ಯುವಕ. 1990ರಿಂದಲೂ ಈ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬದುಕು ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕಲ್ಲು ಕೆತ್ತನೆಯನ್ನು ಕರಗತ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಬದುಕಿಗೊಂದು ದಾರಿ ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.
1999ರ ಒಂದು ದಿನ ಆತ ಹಂಪಿಗೆ ತೆರಳಿದ್ದ. ಅಲ್ಲಿನ ವಿಜಯ ವಿಠ್ಠಲ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ. ಕಲ್ಲಿನ ಕಂಬಗಳಿಂದ ಹೊಮ್ಮುವ ನಾದ ಕೇಳಿ ವಿಸ್ಮಯಗೊಂಡ. ತಾನು ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲೇ ಸಂಗೀತದ ಪರಿಕರವೊಂದನ್ನು ತಯಾರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ. ಸತತ ಪ್ರಯತ್ನದ ನಂತರ 2000ರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನ ಕೊಳಲು ತಯಾರಿಸಿದ. ಸುಮಾರು 15 ಇಂಚು ಉದ್ದದ ಕಲ್ಲಿನ ಕೊಳಲನ್ನು ಕಂಡಾಗ ತನ್ನೊಳಗೆ ಕುಷಿಪಟ್ಟ. 15 ಇಂಚು ಉದ್ದ, 250 ಗ್ರಾಂ ತೂಕದ ಈ ಕೊಳಲಿನ ಮೇಲೆ ನಾಜೂಕಾಗಿ ಕೆತ್ತನೆ ಕೆತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಮಿಷನ್ ಬಳಸಿಲ್ಲ. ಸ್ವತಃ ಕೈಯಿಂದಲೇ ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕೆತ್ತನೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಲ್ಲಿನ ಕೊಳಲಿನ ಮೇಲೆ ಪಂಡಿತ ಪಂಚಾಕ್ಷರ ಗವಾಯಿ ಹಾಗೂ ಪಂಡಿತ ಪುಟ್ಟರಾಜ ಗವಾಯಿಗಳ ಚಿತ್ರ, ಜೊತೆಗೆ ಸಂಗೀತದ ವಿವಿಧ ಪರಿಕರಗಳಾದ ವೀಣೆ, ತಂಬೂರಿಗಳ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ನೋಡಲು ಬಲು ಸುಂದರವಾಗಿದೆ.
ಪರಿಚಿತ ಸಂಗೀತಗಾರರೊಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ತೋರಿಸಿದ. ಆ ಕಲ್ಲಿನ ಕೊಳಲನ್ನು ಅವರು ನುಡಿಸಿದಾಗ ಪರಮಾಶ್ಚರ್ಯ. ತಾನೂ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕಲ್ಲಿನ ಕೊಳಲ್ಲೇ ನಾದ ಹೊಮ್ಮಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿತುಕೊಂಡ. ಪ್ರಕಾಶರ ಸಾಧನೆ ಇತರರಿಗೆ ಮಾದರಿ. ಅವರ ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ದೊರಕಲಿ. ಎಲೆ ಮರೆಯ ಕಾಯಿಯಂತಿರುವ ಈ ಕಲಾವಿದ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯಲಿ ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ಶುಭ ಹಾರೈಕೆ.